Statuut in het onderwijs <--> Statuut in de privé

Het beroep van leerkracht is een vak apart om veel verschillende redenen. Ook de werkzekerheid is niet zo veelbelovend in het begin van een leraar zijn of haar carrière. Daarom In deze blog bespreek ik even de statuten binnen het onderwijs en in de privé.

In de privé

Start

Contract van bepaalde duur                                          Contract van onbepaalde duur

We beginnen bij de eenvoudige uitleg. In de privé is het niet zo moeilijk en heb je dus twee mogelijkheden die je hierboven kan zien. Veel uitleg is er niet bij. De contract van bepaalde duur eindigt op de datum die op het contract neergeschreven staat. Bij een contract van onbepaalde duur is de einddatum onbekend. Werkzekerheid heb je door het feit dat je werkgever je ontslag moet kunnen motiveren, en de reden dus gegrond moet zijn.

In het onderwijs

Start                Tijdelijke aanstelling van bepaalde duur

                                    Tijdelijke aanstelling van doorlopende duur

                                                Vast benoemd

Met dit bovenstaand schema wil ik de verschillende (mogelijke) fases van statuut als leerkracht aanhalen. Om het duidelijk te maken ga ik hier even verder op in en we beginnen bij het begin. Als beginnende leerkracht begin je op een school te werken en in die situatie zal je een contract van bepaalde duur ontvangen. Dit betekent concreet dat je elk nieuw schooljaar een nieuw contract aangeboden krijgt maar die wel afloopt eind juni. In deze fase is de werkzekerheid zeer laag want ze zijn niet verplicht je een nieuw contract aan te bieden. Wanneer ze je contract toch verlengen en je zo minimum drie jaar lang les kan geven, maak je kans op een tijdelijke aanstelling van doorlopende duur. Dit houdt simpel gezegd in dat de duur van de aanstelling niet eindigt op het einde van een schooljaar maar doorloopt tot x-aantal jaren. Daarbij hebben ze ook voorrang op tijdelijke aanstellingen van bepaalde duur. Deze fase kan men wel enkel bereiken als men een dienstanciënniteit heeft verworven van een 720 dagen, waarvan ten minste 600 effectief gepresteerd werden. Daarbij moet men rekening houden dat de anciënniteit over minstens drie jaar verworven moet worden. Tot slot moeten we hier ook bij vermelden dat men in die drie jaar geen ontslag gekregen mag hebben en ook geen onvoldoende gehaald hebben bij de evaluatie. Na de fase van doorlopende duur kan men overgaan tot de laatste stap, namelijk het vast benoemd zijn. Hiervoor moet je een aanvraag doen en een aanstelling van doorlopende duur hebben. Wanneer je vast benoemd bent geniet je van vele voordelen zoals werkzekerheid, bijkomende rechten op verlofstelsels, overheidspensioen,… Bij deze laatste stap is de werkzekerheid enorm gegroeid in vergelijking met de start van de carrière als leerkracht.

Je zou denken, goed, dat was het? Ja, in principe wel. Toch komen er heel wat nadelen maar ook voordelen bij zo’n systeem kijken. Om eerlijk te zijn dacht ik ook van: ‘nuja, wat is er nu mee?’ Maar nu het lezen van verschillende meningen en standpunten heb ik ook zelf een opinie gevormd over dit onderwerp. Nu zie ik in dat het inderdaad zéér nadelig kan zijn om in dat soort systeem te moeten werken. Vooral als beginnende leerkracht kan het oneerlijk worden. Zo heb ik een voorbeeld gelezen van een leerkracht dat twee jaar les gaf op een school dat hem volledig lag en dan het derde jaar moest hij niet meer terugkomen. Juist toen hij aan het hopen was op een aanstelling van doorlopende duur. Hup en je mag weer opnieuw beginnen. Ik zou niet graag in die situatie zitten. Toch zag ik ook een klein positief puntje en dat is dat je inderdaad bijna verplicht wordt om op verschillende scholen les te geven waardoor je meer ervaring opdoet. Een ander nadeel van het systeem is dat leerkrachten vast gaan zitten in de werkzekerheid wanneer men vast benoemd is. Een andere weg opgaan wordt al wat moeilijke en dat kan resulteren tot spijt op het einde van de carrière. Moest het vast benoemd zijn verdwijnen en iedereen een contract krijgen van doorlopende duur, zouden leerkrachten zich vrijer voelen. Naast deze argumenten wil ik het ook hebben over de kennis van leerkrachten als ze direct van de schoolbanken, voor de schoolbanken staan. Ze willen zo snel mogelijk de aanstelling van doorlopende duur behalen om de werkzekerheid te hebben maar zou het niet beter zijn dat ze in de privé meer ervaring opdoen over hun vakgebied zodat hun kennis veel ruimer wordt en weet waarover ze juist les geven?

Ondanks al deze nadelen kan ik me ook voorstellen dat het een zegen kan zijn als je werkzekerheid hebt. Het is ook een voordeel waar leerkrachten van kunnen genieten. Hoogstwaarschijnlijk na een lange strijd om daar te geraken. Ik zou het inderdaad ook moeilijk hebben om ‘nee’ te zeggen als je er uiteindelijk bent geraakt ookal weet je hoe hard je op het systeem hebt zitten vloeken. Moet het systeem afgeschaft worden? Misschien. Als ik later in die situaties kom te staan zal ik misschien een andere mening vormen of zal mijn mening hetzelfde zijn met meer overtuiging.

Van novice tot expert.

Door de jaren heen doe je als leerkracht mee en meer ervaring op. Als beginnen heb je enkel de basis mee om les te kunnen geven maar je leert pas echt hoe of wat tijdens de praktijk in de loop van je carrière. Je begint als novice en evolueert vervolgens naar beginner, dan naar ervaren en uiteindelijk wordt je expert. Deze rangorde evolueert in grote lijnen mee met de verschillende fase van aanstelling. Zo verwacht men bij een tijdelijke aanstelling van bepaalde duur een novice of beginneling die zich aan het opwerken is om de aanstelling van doorlopende duur te krijgen. In die minimum drie jaar doet de leerkracht meer en meer ervaring op en wordt de leerkracht langzaam maar zeker ervaren. Wanneer de leerkracht ervaren is en een aanstelling van doorlopende duur heeft, beschikt hij over de mogelijkheid om zichzelf, in een bepaald gebied en in een bepaalde school, tot expert om te vormen. Dit proces kan jaren duren en je kan ook een stap teruggaan wanneer je veranderd van school of van vakgebied. De uiteindelijke expert is de leerkracht met de meeste structuur, de meeste efficiëntie en de beste redeneringen.

Samenwerking als tool.

Ik ben voorstander van samenwerking als tool voor professionalisering. Het lijkt me vooral ideaal om bij te leren en dingen uit te proberen als de samenwerking gebaseerd is op het delen van ervaringen en meningen. Niemand legt het je op om het anders te doen maar je deelt het enkel met elkaar. Wanneer we het hebben over het samenwerken in de zin van samen lessen voorbereiden, leerstof bepalen en toetsen opstellen dan ben ik er ook voorstander van op voorwaarde dat je op dezelfde golflengte zit als je collega waarmee je samen moet werken. Wanneer dit verschilt zou ik het persoonlijk minder zien zitten om zo nauw samen te werken maar dat neemt het feit niet weg dat ik wel graag een andere aanpak wil horen of zien. Zo zou ik eens iets anders kunnen proberen of de aanpak van de collega op mijn eigen manier hanteren.